قانون جدید مهریه ۱۴۰۵؛ مهریه ۱۴ سکه شد؟ آخرین وضعیت قانون و پاسخ به ابهامات
خبر «مهریه ۱۴ سکه شد» در روزهای اخیر دوباره به یکی از موضوعات پربحث حقوقی تبدیل شده است؛ اما آنچه در فضای مجازی با عنوان قانون جدید مهریه منتشر میشود، در بسیاری از موارد با متن مصوبه و مرحله قانونی آن تفاوت دارد.
آیا از این پس زن فقط میتواند ۱۴ سکه مطالبه کند؟ تکلیف مهریههای ۱۱۰، ۳۰۰ یا ۵۰۰ سکهای چیست؟
آیا زندان مهریه حذف شده و این تغییر شامل ازدواجهای قبلی هم میشود؟
در این مطلب آخرین وضعیت موضوع را به زبان ساده بررسی میکنیم.
در تاریخ ۱ شهریور ۱۴۰۵، نمایندگان مجلس بررسی اصلاحات مربوط به قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی را به پایان رساندند.
و در بخشی از مصوبه، عدد ۱۴ سکه برای نوع ضمانت اجرای مهریه مطرح شد. با این حال، تصویب در مجلس به تنهایی به معنای لازمالاجرا شدن قانون نیست و مصوبه باید مراحل قانونی بعدی از جمله بررسی شورای نگهبان و ابلاغ را طی کند.
بنابراین تا زمانی که فرایند قانونگذاری کامل نشده است، نباید عبارت «مهریه رسماً ۱۴ سکه شد» را به معنای محدود شدن اصل مهریه به ۱۴ سکه تلقی کرد.
پاسخ کوتاه: آیا مهریه در سال ۱۴۰۵ به ۱۴ سکه محدود شده است؟
خیر.
بحث ۱۴ سکه به معنای تعیین «سقف مهریه» نیست. زن و مرد همچنان میتوانند هنگام ازدواج درباره تعداد سکه یا
مال دیگری به عنوان مهریه توافق کنند. موضوع ۱۴ سکه در مصوبه اخیر مجلس عمدتاً به نحوه اجرای محکومیت مالی و ضمانت اجرای عدم پرداخت مهریه مربوط است، نه اینکه مهریههای بالاتر از ۱۴ سکه باطل یا غیرقابل مطالبه شوند.
آخرین وضعیت قانون جدید مهریه در سال ۱۴۰۵ چیست؟
برای فهم دقیق اخبار مهریه باید بین سه اصطلاح طرح، مصوبه مجلس و قانون لازمالاجرا تفاوت قائل شد.
ممکن است یک پیشنهاد در مجلس مطرح و حتی به تصویب نمایندگان برسد، اما تا زمانی که مراحل قانونی بعدی طی نشود،
نمیتوان تمام مفاد آن را به عنوان قانون قطعی و لازمالاجرا معرفی کرد.
در ۱ شهریور ۱۴۰۵، مجلس شورای اسلامی در جریان بررسی طرح اصلاح موادی از قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی،
مقرراتی را درباره محکومیتهایی مانند مهریه تصویب کرد. یکی از مهمترین قسمتهای این مصوبه، مطرح شدن
۱۴ سکه تمام بهار آزادی در ارتباط با ضمانت اجرای بدهی مهریه و استفاده از نظارت الکترونیکی
به جای شیوه سنتی حبس بود.
طبق گزارش منتشرشده از مصوبه مجلس، در بدهیهایی که شخص در ازای آن مالی دریافت نکرده است ـ از جمله مهریه ـ
استفاده از سامانههای نظارت الکترونیکی مورد توجه قرار گرفته است. همچنین در متن مصوبه مجلس برای مهریه تا
۱۴ سکه، مقررات خاصی درباره اجرای محکومیت مالی پیشبینی شده است.
نتیجه حقوقی مهم:
عبارت «مجلس تصویب کرد» را نباید با «قانون نهایی و لازمالاجرا شد» یکی دانست.
وضعیت پروندههای واقعی باید بر اساس قانونی که در زمان رسیدگی لازمالاجراست و تصمیم مرجع قضایی بررسی شود.
برای مشاهده مجموعه قوانین مرتبط میتوانید به بخش قوانین و مقررات در وبسایت فریدون حسنزاده مراجعه کنید.
آیا قانون جدید میگوید مهریه فقط ۱۴ سکه است؟
خیر. این یکی از مهمترین برداشتهای نادرست درباره مصوبه جدید است.
عدد ۱۴ سکه به معنی ممنوع شدن تعیین مهریه بالاتر از ۱۴ سکه نیست.
برای مثال اگر در سند ازدواج مهریه زوجه ۳۰۰ سکه تمام بهار آزادی تعیین شده باشد،
صرف مطرح شدن عدد ۱۴ در مقررات مربوط به اجرای محکومیت مالی به این معنا نیست که ۲۸۶ سکه دیگر از سند ازدواج حذف میشود.
اصل طلب و نحوه ضمانت اجرای وصول آن دو موضوع متفاوت هستند.
سقف تعیین مهریه
توافق زوجین درباره میزان مهریه است و بحث ۱۴ سکه به خودی خود به معنای ممنوعیت ثبت عدد بالاتر نیست.
ضمانت اجرای مهریه
مشخص میکند در صورت عدم پرداخت دین، چه ابزارهایی مانند توقیف اموال یا محدودیتهای قانونی قابل استفاده است.
پس ماجرای ۱۱۰ سکه و ۱۴ سکه چیست؟
مطابق ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱، اگر مهریه در زمان وقوع عقد تا ۱۱۰ سکه تمام بهار آزادی
یا معادل آن باشد، وصول آن مشمول مقررات اجرای محکومیتهای مالی میشود. در مهریه بالاتر از این میزان،
برای قسمت مازاد، توانایی مالی یا همان ملائت زوج اهمیت پیدا میکند.
مصوبهای که در سال ۱۴۰۵ مورد توجه قرار گرفته، درصدد تغییر بخشی از این ساختار ضمانت اجراست و عدد ۱۴ سکه را
وارد مقررات مربوط به نحوه اجرای محکومیت کرده است.
| موضوع | قاعده شناختهشده قبلی | موضوع مطرحشده در مصوبه ۱۴۰۵ |
|---|---|---|
| تعداد مهریه قابل توافق | محدود به ۱۱۰ سکه نیست | ۱۴ سکه نیز سقف تعیین مهریه نیست |
| ضمانت اجرای ویژه | عدد ۱۱۰ سکه در ماده ۲۲ مطرح است | عدد ۱۴ سکه در مقررات جدید اجرای محکومیت مطرح شده است |
| مازاد مهریه | اصل طلب از بین نمیرود | محدود شدن ضمانت اجرا به معنی بخشیده شدن مازاد نیست |
| مرحله قانونی | قانون لازمالاجرا | مصوبه مجلس باید مراحل نهایی قانونگذاری را طی کند |
آیا در قانون جدید زندان مهریه حذف شده است؟
یکی از مهمترین اهداف اصلاحات اخیر، کاهش استفاده از زندان برای محکومان مالی است.
در مصوبه مجلس مقرر شده مفهوم محدودیت ناشی از محکومیت مالی بتواند از طریق
نظارت سامانههای الکترونیکی نیز اعمال شود.
به زبان ساده، جهتگیری مصوبه این است که در برخی محکومیتهای مالی از جمله مهریه،
به جای نگهداری فرد در زندان، امکان استفاده از ابزارهای نظارت الکترونیکی وجود داشته باشد.
اما یک نکته بسیار مهم:
«حذف یا تغییر حبس» به معنای «حذف بدهی مهریه» نیست. اگر زوجه بابت مهریه طلبکار باشد،
اصل دین میتواند همچنان باقی بماند و امکان وصول آن از داراییهای قانونی زوج، حسب شرایط پرونده،
موضوعی جدا از بحث بازداشت است.
تکلیف مهریه بیشتر از ۱۴ سکه چه میشود؟
این پرسش احتمالاً مهمترین سؤال افرادی است که مهریه آنها ۱۱۰، ۲۰۰، ۳۱۴، ۵۰۰ یا تعداد بیشتری سکه است.
تصور اینکه با قانون جدید تمام مهریههای بالاتر از ۱۴ سکه خودکار حذف میشوند، صحیح نیست.
باید بین وجود دین مهریه و ضمانت اجرای وصول دین تفاوت قائل شد.
اگر مهریه معتبر در سند نکاح درج شده باشد، اصل تعهد مالی صرفاً به دلیل تغییر شیوه ضمانت اجرا از بین نمیرود.
برای مثال، اگر مهریه زنی ۳۰۰ سکه باشد، تغییر احتمالی مقررات مربوط به بازداشت نمیتواند به تنهایی
سند ازدواج را به سندی با مهریه ۱۴ سکه تبدیل کند. اما روش وصول و ابزار قانونی قابل استفاده برای بخشهای
مختلف مهریه میتواند تابع مقررات روز و توانایی مالی زوج باشد.
پرونده مهریه فقط درباره «تعداد سکه» نیست
وجود ملک، خودرو، حساب بانکی، حقوق ماهانه، انتقال اموال، ادعای اعسار، سابقه پرداخت اقساط و حتی زمان انجام
برخی معاملات میتواند نتیجه یک پرونده مهریه را تغییر دهد. به همین دلیل مقایسه پرونده خود با تجربه افراد
دیگر معمولاً نتیجه دقیقی نمیدهد.
آیا قانون جدید مهریه شامل ازدواجهای قبلی هم میشود؟
پاسخ قطعی به این پرسش را نمیتوان فقط با دیدن تاریخ عقد ارائه کرد. در حقوق باید مشخص شود تغییر موردنظر
یک قاعده ماهوی درباره اصل حق است یا مقررهای درباره نحوه اجرای حکم و ضمانت اجرا.
به همین دلیل این گزاره که «تمام افرادی که قبلاً ازدواج کردهاند مشمول قانون جدید نیستند» یا برعکس
«قانون جدید بدون استثنا روی تمام پروندههای قبلی اعمال میشود» بیش از حد کلی است.
پس از نهایی و لازمالاجرا شدن هر اصلاح قانونی، متن نهایی، مقررات انتقالی و نحوه تفسیر و اجرای آن توسط
مراجع قضایی مشخص میکند که پروندههای جاری و ازدواجهای پیشین دقیقاً در چه وضعیتی قرار دارند.
در حال حاضر برای گرفتن مهریه باید از کجا شروع کرد؟
مطالبه مهریه یک مسیر واحد برای همه افراد ندارد. نوع سند ازدواج، وجود اموال قابل شناسایی،
شرایط مالی زوج و اقدامات قبلی طرفین در انتخاب مسیر مناسب مؤثر است.
۱. بررسی سند ازدواج و نوع مهریه
در قدم اول باید متن سند ازدواج بررسی شود؛ زیرا عندالمطالبه یا عندالاستطاعه بودن مهریه
و نوع مالی که به عنوان مهر تعیین شده میتواند در نحوه پیگیری مؤثر باشد.
۲. شناسایی داراییهای احتمالی
وجود اموال قابل توقیف میتواند در وصول مهریه بسیار مهم باشد. ملک، خودرو، موجودی حساب، مطالبات،
سهام و بخشی از حقوق و مزایای شخص ممکن است حسب شرایط قانونی قابل بررسی باشند.
۳. انتخاب مسیر قانونی مناسب
بسته به وضعیت پرونده ممکن است پیگیری از طریق اجرای سند رسمی یا مراجعه به مرجع قضایی مطرح شود.
انتخاب مسیر بدون بررسی جزئیات پرونده میتواند باعث طولانیتر شدن فرایند شود.
مطالعه قوانین آیین دادرسی مدنی نیز برای آشنایی بیشتر با مقررات مربوط به اجرای احکام و محکومیتهای مالی مفید است.
آیا با قانون ۱۴ سکه امکان توقیف اموال برای مهریه از بین میرود؟
خیر؛ نباید ضمانت اجرای شخصی مانند بازداشت را با امکان وصول دین از اموال یکی دانست.
یکی از مهمترین گپهای موجود در توضیحات عمومی درباره قانون جدید همین مسئله است.
حتی اگر مقررات مربوط به بازداشت بابت مهریه محدود شود، اصل مطالبه مهریه و امکان شناسایی و توقیف
داراییهای قابل توقیف، در چهارچوب قانون، بحث جداگانهای است.
چه اموالی ممکن است برای مهریه بررسی شوند؟
- ملک و املاک متعلق به زوج؛
- خودرو؛
- موجودی برخی حسابهای بانکی؛
- سهام و برخی داراییهای مالی؛
- مطالبات مالی زوج از اشخاص ثالث؛
- بخشی از حقوق و مزایای مستمر در حدود مقررات قانونی.
البته هر مالی الزاماً قابل توقیف نیست. برخی اموال ممکن است مشمول مستثنیات دین باشند؛ بنابراین وجود یک دارایی به تنهایی برای نتیجهگیری درباره قابلیت توقیف آن کافی نیست.
تکلیف اعسار و قسطبندی مهریه در قانون جدید چیست؟
یکی دیگر از پرسشهای پرتکرار این است که آیا با تغییرات جدید، تمام مهریهها خودکار قسطبندی میشوند.
پاسخ منفی است.
اعسار به این معناست که محکومعلیه مدعی باشد توان پرداخت یکجای بدهی خود را ندارد.
رسیدگی به اعسار وابسته به وضعیت مالی شخص و دلایل و مدارکی است که در پرونده ارائه میشود.
دادگاه میتواند با توجه به درآمد، دارایی، وضعیت معیشتی، بدهیها و سایر اوضاع و احوال پرونده،
درباره نحوه پرداخت تصمیم بگیرد. بنابراین فرمول ثابتی مانند «هر سه ماه یک سکه» یا
«همه پروندهها بدون پیشقسط» برای تمام افراد وجود ندارد.
مثال:
دو نفر ممکن است هر دو محکوم به پرداخت ۱۰۰ سکه باشند، اما یکی دارای درآمد ثابت و ملک باشد و دیگری
درآمد بسیار محدود داشته باشد. نتیجه رسیدگی به اعسار و نحوه تقسیط این دو پرونده الزاماً یکسان نیست.
در سایت فریدون حسنزاده میتوانید برای بررسی دیدگاههای حقوقی و تفسیری مرتبط، بخش نظریات مشورتی حقوقی را نیز مشاهده کنید.
اگر مرد اموالش را برای نپرداختن مهریه منتقل کند چه میشود؟
این مسئله با بحث «۱۴ سکه» متفاوت است و باید مستقل بررسی شود. صرف انتقال ملک یا خودرو به شخص دیگر
الزاماً به معنای غیرقانونی بودن معامله نیست. برای بررسی آثار حقوقی انتقال باید زمان معامله، وضعیت بدهی،
نحوه معامله، واقعی یا صوری بودن آن و سایر قرائن پرونده مشخص شود.
به همین دلیل توصیه نمیشود صرف مشاهده انتقال مال نتیجه گرفته شود که معامله حتماً قابل ابطال یا شخص
حتماً مرتکب جرم شده است. این موضوع نیازمند بررسی مستندات همان پرونده است.
مهریه عندالمطالبه با عندالاستطاعه چه تفاوتی دارد؟
| نوع مهریه | توضیح ساده |
|---|---|
| عندالمطالبه | اصل بر این است که زوجه میتواند پس از ایجاد حق، مهریه را مطالبه کند و مسائل مربوط به توانایی پرداخت، اعسار و اجرای حکم در مراحل مربوط بررسی میشود. |
| عندالاستطاعه | استطاعت مالی زوج در امکان مطالبه و اجرای تعهد نقش اساسیتری پیدا میکند و شرایط سند باید دقیق بررسی شود. |
آیا برای گرفتن مهریه حتماً باید طلاق گرفت؟
خیر. مهریه حق مالی ناشی از عقد نکاح است و مطالبه آن لزوماً وابسته به درخواست طلاق نیست.
زن میتواند در شرایط قانونی، حتی در زمانی که زندگی مشترک ادامه دارد، مهریه خود را مطالبه کند.
البته مطالبه مهریه در جریان اختلاف خانوادگی ممکن است همزمان با موضوعات دیگری مانند طلاق، نفقه، حضانت، تمکین یا شروط ضمن عقد مطرح شود. در چنین پروندهای بهتر است آثار هر اقدام پیش از شروع دعوا بررسی شود.
قانون جدید مهریه به نفع زن است یا مرد؟
پاسخ حقوقی دقیق این است که نمیتوان یک قانون را فقط با عبارت «به نفع مرد» یا «به نفع زن» تحلیل کرد.
هدف اصلی اصلاحات مطرحشده، تغییر نحوه اجرای بدهی و کاهش استفاده از زندان در محکومیتهای مالی است.
از نگاه منتقدان، کاهش ضمانت اجرای شخصی ممکن است قدرت عملی زوجه برای وصول مهریه را کمتر کند.
در مقابل، موافقان معتقدند زندانی کردن فردی که واقعاً توان پرداخت بدهی را ندارد نه تنها موجب وصول سریعتر
مهریه نمیشود، بلکه توان اقتصادی او برای پرداخت دین را نیز کاهش میدهد.
اثر واقعی مقررات زمانی روشنتر خواهد شد که متن نهایی قانون، نحوه اجرای آن و رویه قضایی شکل گرفته باشد.
۵ باور اشتباه درباره قانون جدید مهریه
- مهریه همه زنان به ۱۴ سکه کاهش پیدا کرده است. خیر.
- مهریه بیشتر از ۱۴ سکه باطل است. خیر.
- اگر مرد زندانی نشود، دیگر مهریهای بدهکار نیست. این دو موضوع متفاوتاند.
- تمام مهریهها خودکار قسطبندی میشوند. خیر؛ وضعیت مالی و رأی مرجع قضایی اهمیت دارد.
- هر انتقال مالی توسط شوهر فرار از دین محسوب میشود. چنین نتیجهگیری کلی صحیح نیست.
اگر الان پرونده مهریه داریم، چه کاری انجام دهیم؟
اگر پرونده شما در حال رسیدگی است، صرف انتشار خبرهای مربوط به مصوبه جدید دلیل مناسبی برای متوقف کردن
اقدامات پرونده نیست. وضعیت هر پرونده بر مبنای قانون لازمالاجرا، مرحله رسیدگی و تصمیم مرجع قضایی مشخص میشود.
۱. سندها را بررسی کنید
عقدنامه، اجراییه، دادنامه و ابلاغیهها را یکجا آماده کنید.
۲. مرحله پرونده را مشخص کنید
مطالبه اولیه، اجرا، اعسار یا اعتراض هرکدام آثار متفاوتی دارند.
۳. بر اساس خبر تصمیم نگیرید
متن نهایی قانون و شرایط خاص پرونده ملاک تصمیم حقوقی است.
سوالات متداول درباره قانون جدید مهریه ۱۴۰۵
آیا قانون مهریه ۱۴ سکه تصویب شده است؟
مجلس در ۱ شهریور ۱۴۰۵ اصلاحات مربوط به نحوه اجرای محکومیتهای مالی و مهریه را تصویب کرد و مصوبه برای طی
مراحل قانونی بعدی ارسال شد. تصویب مجلس به تنهایی به معنی لازمالاجرا شدن نهایی قانون نیست.
آیا از این به بعد نمیتوان بیشتر از ۱۴ سکه مهریه تعیین کرد؟
خیر. عدد ۱۴ سکه در بحث ضمانت اجرای مهریه مطرح شده است و نباید آن را سقف قانونی برای تعیین اصل مهریه تلقی کرد.
اگر مهریه من ۳۰۰ سکه باشد فقط ۱۴ سکه میگیرم؟
خیر. تغییر سقف برخی ضمانتهای اجرایی لزوماً اصل طلب مندرج در سند ازدواج را به ۱۴ سکه تبدیل نمیکند.
نحوه وصول مازاد باید براساس قانون لازمالاجرا و شرایط پرونده بررسی شود.
آیا زندان مهریه کاملاً حذف شده است؟
مصوبه اخیر مجلس به سمت استفاده از نظارت الکترونیکی به جای زندان در برخی محکومیتهای مالی حرکت کرده است.
برای تعیین وضعیت نهایی باید متن قانونی که پس از طی تمام مراحل ابلاغ میشود ملاک قرار گیرد.
آیا با حذف زندان، زن دیگر نمیتواند اموال شوهر را توقیف کند؟
خیر. بازداشت بدهکار و وصول دین از اموال دو موضوع متفاوتاند. امکان توقیف اموال باید براساس نوع مال،
مستثنیات دین و مقررات اجرایی بررسی شود.
برای مطالبه مهریه باید حتماً طلاق بگیریم؟
خیر. اصل مطالبه مهریه وابسته به طلاق نیست و زوجه میتواند در دوران زندگی مشترک نیز حسب شرایط قانونی آن را مطالبه کند.
اگر مرد توان پرداخت مهریه را نداشته باشد چه میشود؟
ممکن است موضوع اعسار و تقسیط مطرح شود. دادگاه وضعیت درآمد، اموال و سایر شرایط مالی را بررسی میکند و
هیچ میزان قسط ثابتی برای همه افراد وجود ندارد.
آیا قانون جدید شامل مهریه کسانی که سالها قبل ازدواج کردهاند نیز میشود؟
برای پاسخ دقیق باید متن نهایی قانون و مقررات مربوط به زمان اجرای آن بررسی شود. نمیتوان صرفاً با تاریخ عقد
درباره تمام آثار قانون جدید نتیجهگیری کرد.
جمعبندی؛ قانون جدید مهریه دقیقاً چه چیزی را تغییر میدهد؟
مهمترین نکته درباره اخبار اخیر این است که مهریه به ۱۴ سکه محدود نشده است.
عدد ۱۴ سکه در مصوبه مجلس به نحوه اجرای محکومیت مالی و ضمانت اجرای مهریه ارتباط دارد.
بنابراین مهریههای بیشتر از ۱۴ سکه به طور خودکار حذف یا باطل نمیشوند.
از طرف دیگر، مجلس در ۱ شهریور ۱۴۰۵ تغییراتی را تصویب کرده که استفاده از نظارت الکترونیکی را در برخی
محکومیتهای مالی از جمله مهریه جایگزین شیوه سنتی حبس میکند. با این حال برای بیان آثار قطعی این تغییرات
در پروندههای جاری باید تکمیل فرایند قانونگذاری و متن نهایی ابلاغشده را ملاک قرار داد.
از آنجا که در پرونده مهریه عواملی مانند تعداد سکه، نوع مهریه، داراییهای زوج، اعسار، انتقال اموال و مرحله
رسیدگی بر نتیجه اثر میگذارند، تصمیم حقوقی بهتر است بر اساس جزئیات پرونده گرفته شود، نه صرفاً تیتر اخبار.
درباره مهریه یا دعاوی خانواده سؤال حقوقی دارید؟
هر پرونده مهریه شرایط متفاوتی دارد. قبل از اقدام برای مطالبه مهریه، اعسار، توقیف اموال یا تصمیمگیری
بر اساس قانون جدید، میتوانید شرایط پرونده را با وکیل پایه یک دادگستری بررسی کنید.درخواست مشاوره حقوقیآشنایی با فریدون حسنزاده
مطالب حقوقی مرتبط
این مطلب با هدف اطلاعرسانی عمومی و براساس وضعیت قوانین و مصوبات در زمان آخرین بهروزرسانی تهیه شده است.
مصوبات در حال طی مراحل قانونگذاری ممکن است پیش از ابلاغ نهایی تغییر کنند و محتوای این صفحه جایگزین بررسی تخصصی پرونده توسط وکیل نیست.