تاریخ نظریه: 1405/02/13
شماره نظریه: 7/1405/18
شماره پرونده: 1405-168-18ک
استعلام:
پروندهای صرفاً با اعتراض شاکی نسبت به مقدار مجازات متهم نزد دادگاه تجدیدنظر مطرح و رای محکومیت در همان دادگاه تایید شده است؛ اما رای نسبت به متهم در همان مرحله بدوی به لحاظ عدم اعتراض و تجدیدنظرخواهی وی قطعی شده است. در چنین فرضی در صورت تقاضای آزادی مشروط، تعلیق اجرای مجازات، آزادی تحت نظارت سامانههای الکترونیکی و…، آخرین دادگاه صادرکننده حکم قطعی نسبت به محکومعلیه کدام مرجع است؟ محکومعلیه باید این امتیازات را از کدام دادگاه درخواست کند؟ دادگاه بدوی یا دادگاه تجدیدنظر؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
اولاً، مطابق رای وحدت رویه شماره 583 مورخ 1372/7/6 هیات عمومی دیوان عالی کشور چنانچه رای تجدید نظرخواسته عیناً در دادگاه تجدیدنظر تایید شود، دادگاه اخیر، دادگاه صادرکننده حکم قطعی است.
ثانیاً، مطابق بند «پ» ماده 490 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 رایی که مرجع تجدیدنظر آن را تایید یا پس از نقض رای نخستین صادر کرده باشد، لازمالاجرا است؛ اعم از اینکه این رای، متعاقب تجدید نظرخواهی شاکی یا محکوم باشد و از آنجا که هرگونه تغییر در نحوه اجرای حکم صادره در اجرای «نظام نیمهآزادی» و «آزادی تحت نظارت سامانههای الکترونیکی» موضوع مواد 57 و 62 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 نیز باید ناشی از تصمیم دادگاه صادرکننده این رای باشد؛ بنابراین مقصود از دادگاه صادرکننده حکم در موارد یادشده، دادگاهی است که حکم لازمالاجرا را صادر کرده است؛ بر این اساس، در فرض سوال که پس از تجدید نظرخواهی شاکی، پرونده در دادگاه تجدید نظر مطرح شده و این دادگاه رای قطعی صادر کرده است، مرجع اعمال نهادهای یادشده؛ دادگاه تجدید نظر است. در خصوص «تعلیق اجرای مجازات» و «آزادی مشروط» نیز با توجه به مواد 46 و 58 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و رای وحدت رویه شماره 731 مورخ 1392/8/28 هیات عمومی دیوان عالی کشور، مرجع اتخاذ تصمیم در خصوص اعمال نهادهای یاد شده دادگاه تجدید نظر است.