تاریخ نظریه: 1405/01/31
شماره نظریه: 7/1404/841
شماره پرونده: 1404-25-841ک
استعلام:
چنانچه در پرونده شخصی متهم زیر سن 18 سال باشد و پس از انجام رسیدگی قضایی فرد محکوم گردد چنانچه از شخص مذکور هیچگونه مالی یافت نشود و ولی هم نداشته باشد آیا امکان احضار و جلب وی وجود دارد؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
چنانچه رای دادگاه با احراز ارتکاب بزه از ناحیه فرد بالغ دارای کمتر از هیجده سال سن، حکم محکومیت فرد به پرداخت دیه یا رد مال صادر کند، از آنجا که اجرای آن با مداخله این فرد در اموال و حقوق مالی وی ملازمه دارد و وفق رای وحدت رویه شماره 30 مورخ 1364/10/3 هیات عمومی دیوان عالی کشور و همچنین تبصره 2 ماده 1210 قانون مدنی، رسیدن به سن بلوغ برای دخل و تصرف در اموال کافی نبوده، بلکه رشد شخص باید در دادگاه احراز شود؛ در فرض سوال چنانچه رشد محکومعلیه در دادگاه صالح احراز نشده باشد، پرداخت محکومبه باید توسط ولی یا قیم محکومعلیه (فرد غیر رشید) از محل اموال وی صورت پذیرد. مفاد ماده 1216 قانون مدنی و ماده 416 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 موید این دیدگاه است؛ بر این اساس، از آنجا که شخص غیر رشید از مداخله در امور مالی خود ممنوع است و فاقد اهلیت قانونی برای پرداخت محکومبه است، ممتنع از پرداخت محسوب نمیشود و موجب قانونی برای احضار، جلب و در نتیجه بازداشت وی به استناد ماده 3 قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب 1394 نیست. بدیهی است در فرضی که حکم رشد محکومعلیه صادر شده باشد، موضوع تابع عمومات حاکم بر افراد رشید خواهد بود.